Strategiczny kierunek zielonej transformacji województwa
Program Zielonej Transformacji Regionu (PZTR), przygotowywany na poziomie województwa, jest kompleksowym narzędziem strategiczno-wdrożeniowym służącym planowaniu i koordynowaniu procesu zielonej transformacji całego regionu. Uwzględnia potencjał i uwarunkowania województwa, jego gmin i powiatów, a także regionalną gospodarkę, energetykę, infrastrukturę, środowisko, transport oraz możliwości współpracy pomiędzy samorządem, biznesem, nauką i instytucjami publicznymi.
PZTR łączy diagnozę potencjału i wyzwań regionu, określenie strategicznych priorytetów, identyfikację przedsięwzięć o znaczeniu regionalnym, wskazanie potencjalnych źródeł finansowania oraz przygotowanie mapy drogowej realizacji programu.
Jego celem jest stworzenie spójnej podstawy do podejmowania decyzji rozwojowych oraz integrowania działań podejmowanych na różnych poziomach samorządu terytorialnego.
REGION JAKO PRZESTRZEŃ ZIELONEJ TRANSFORMACJI
Zielona transformacja województwa obejmuje znacznie więcej niż pojedyncze inwestycje.
To proces dotyczący całego regionalnego systemu gospodarczego, energetycznego, transportowego, środowiskowego i społecznego.
Samorząd województwa posiada szczególną rolę w kształtowaniu polityki rozwoju regionu, dlatego PZTR koncentruje się na łączeniu potencjału poszczególnych części województwa oraz tworzeniu spójnego kierunku działań na poziomie regionalnym.
Program pozwala identyfikować przedsięwzięcia, których znaczenie wykracza poza granice pojedynczej gminy lub powiatu, a także obszary, w których współpraca regionalna może zwiększyć efektywność podejmowanych działań.
STANDARDOWY PROGRAM ZIELONEJ TRANSFORMACJI
Metodyka PZTR obejmuje pięć wzajemnie powiązanych elementów:
DIAGNOZA
Rozpoznanie potencjału, zasobów, uwarunkowań oraz najważniejszych wyzwań rozwojowych województwa.
PRIORYTETY
Określenie strategicznych kierunków zielonej transformacji oraz obszarów wymagających szczególnej uwagi na poziomie regionalnym.
PRZEDSIĘWZIĘCIA
Identyfikacja konkretnych projektów i działań, w szczególności przedsięwzięć o znaczeniu regionalnym lub ponadlokalnym.
FINANSOWANIE
Rozpoznanie potencjalnych źródeł finansowania oraz możliwości wykorzystania krajowych i europejskich instrumentów wspierających zieloną transformację.
MAPA DROGOWA
Określenie priorytetów, etapów i ram czasowych realizacji programu oraz mechanizmów koordynacji działań.
OBSZARY OBJĘTE PROGRAMEM
Zakres PZTR jest dostosowywany do specyfiki danego województwa.
W ramach programu analizowane mogą być w szczególności:
- energetyka i bezpieczeństwo energetyczne regionu,
- odnawialne źródła energii,
- efektywność energetyczna,
- magazynowanie energii i rozwój nowych technologii energetycznych,
- gospodarka wodno-ściekowa,
- gospodarka odpadami i gospodarka o obiegu zamkniętym,
- transport i mobilność regionalna,
- infrastruktura strategiczna,
- ochrona środowiska i zasobów naturalnych,
- adaptacja do zmian klimatu,
- rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze,
- przemysł i przedsiębiorczość,
- cyfryzacja i innowacje,
- edukacja i rozwój kompetencji,
- rozwój obszarów miejskich i wiejskich,
- współpraca międzygminna i między powiatami,
- przedsięwzięcia o znaczeniu regionalnym.
KOORDYNACJA DZIAŁAŃ W SKALI REGIONU
PZTR tworzy ramy współpracy pomiędzy:
SAMORZĄDEM WOJEWÓDZTWA
↓
POWIATAMI
↓
GMINAMI
↓
PRZEDSIĘBIORCAMI
↓
INSTYTUCJAMI PUBLICZNYMI
↓
ŚRODOWISKIEM NAUKOWYM I PARTNERAMI SPOŁECZNYMI
Tak rozumiany Program pozwala spojrzeć na zieloną transformację jako na proces wymagający współdziałania wielu podmiotów oraz spójnego kierunku rozwoju całego regionu.
CO OTRZYMUJE REGION?
Rezultatem prac jest przygotowany dla konkretnego województwa Program Zielonej Transformacji Regionu, obejmujący m.in.:
- diagnozę potencjału i wyzwań regionu,
- określenie strategicznych kierunków zielonej transformacji,
- identyfikację priorytetowych obszarów działań,
- katalog przedsięwzięć o znaczeniu regionalnym,
- propozycje projektów inwestycyjnych i rozwojowych,
- wskazanie potencjalnych źródeł finansowania,
- określenie możliwości współpracy pomiędzy JST i innymi partnerami,
- uporządkowanie działań według priorytetów i etapów,
- mapę drogową realizacji programu,
- rekomendacje dotyczące dalszych działań samorządu województwa.
Program może stanowić podstawę do dalszego przygotowania projektów, budowania partnerstw oraz wykorzystywania dostępnych instrumentów finansowania.
PZTR A STRATEGIA ROZWOJU WOJEWÓDZTWA
Program Zielonej Transformacji Regionu ma charakter strategiczny i jest komplementarny wobec Strategii Rozwoju Województwa oraz innych dokumentów strategicznych, planistycznych i programowych obowiązujących na poziomie regionalnym.
PZTR nie zastępuje tych dokumentów.
Jego rolą jest przełożenie kierunków rozwoju województwa na konkretny obszar zielonej transformacji oraz uporządkowanie przedsięwzięć, źródeł finansowania i działań niezbędnych do ich realizacji.
PROGRAM DOSTOSOWANY DO REGIONU
Każde województwo posiada własne uwarunkowania, zasoby, potencjał gospodarczy i energetyczny oraz odmienne wyzwania rozwojowe.
Dlatego PZTR nie jest uniwersalnym dokumentem powielanym w kolejnych regionach.
Standardowa jest metodyka. Indywidualna jest treść Programu.
Zakres PZTR jest dostosowywany do specyfiki województwa, jego struktury przestrzennej i gospodarczej oraz strategicznych kierunków rozwoju.
OD DIAGNOZY DO REALIZACJI
PZTR porządkuje proces zielonej transformacji według spójnego schematu:
DIAGNOZA
↓
PRIORYTETY
↓
PRZEDSIĘWZIĘCIA
↓
FINANSOWANIE
↓
MAPA DROGOWA
↓
REALIZACJA
Celem programu jest przejście od rozpoznania potencjału i wyzwań regionu do konkretnych, możliwych do przygotowania i realizacji przedsięwzięć o znaczeniu regionalnym.
ZIELONA TRANSFORMACJA REGIONU WSPÓLNYM KIERUNKIEM
Skuteczna zielona transformacja wymaga nie tylko pojedynczych inwestycji, lecz przede wszystkim spójnego kierunku rozwoju, współpracy oraz zdolności do łączenia potencjału różnych części regionu.
PZTR ma wspierać samorząd województwa w tworzeniu takich ram — od diagnozy i strategicznych priorytetów, poprzez przygotowanie przedsięwzięć i pozyskanie finansowania, aż po ich skoordynowaną realizację.